15 0 4000 https://paarden.nu 300 1
theme-sticky-logo-alt
theme-logo-alt
vachtkleuren paarden

vachtkleuren bij paarden, een introductie

‘Op een kleur kun je niet rijden’ wordt wel eens gezegd. Maar het is nou eenmaal een feit dat sommige vachtkleuren bij paarden populairder zijn. Valk en Palomino zijn graag geziene kleuren. Bij paardenrassen vind je veel verschillende kleuren. Vos, zwart, stippels, strepen, vlekken, bont, wit, noem maar op!

Maar al die vachtkleuren bij paarden ontstaan eigenlijk maar uit 2 basiskleuren, de voskleur (red) en zwart. Een paard heeft 1 paar kleuren genen. Een veulen krijgt van allebei zijn ouders 1 van de 2 kleurgenen door die zij hebben. Alle kleurvariaties worden bepaald door ‘mutaties’ van de genen die ze meekrijgen.

Genetica en vachtkleuren bij paarden

Als de vader een gen voor zwart heeft en een gen voor voskleur heeft, heeft het veulen 50% kans op het vos gen of op het zwarte gen. Als het vader dier 2x zwart of 2x vos heeft is het wel duidelijk. Samen met het gen wat hij van de merrie krijgt bepaalt dat de basiskleur.

Maar wat dan als het veulen het vosgen van zijn moeder krijgt en het zwarte gen van zijn vader? Wordt dat dan een mix? Nee, zo werkt het niet. Het veulen wordt zwart. Dat heeft te maken met een dominant of recessief gen. Het zwarte kleurgen is dominant over vos. Dus een paard met deze 2 kleurgenen zal zwart tonen.

Een voskleur krijg je alleen als je 2 veulen van beide ouders het vosgenen heeft gekregen. Zo kon het dus voorkomen dat er in het verleden in de friezenfokkerij af en toe een voskleurige Fries opdook. Omdat je aan een zwart paard niet kan zien of hij het vosgen heeft, kwam er soms per ongeluk een voskleurige Fries ter wereld als er 2 verstopte vosgenen samenkwamen.

Het ontstaan van Kleurvariaties bij paarden

Andere kleurvariaties worden bijvoorbeeld bepaald door Agouti, Schimmel, Crème, Dun en het Champagne gen. Maar er zijn er nog veel meer zoals Appaloosa en allerlei witpatronen. Sommige patronen zijn dus zelfs rasspecifiek.

Wat is dan een bruin paard? Een bruin paard is eigenlijk een zwart paard met Agouti. Het Agouti-gen zorgt ervoor dat het zwarte pigment naar de uiteinden wordt verdreven. Vandaar de zwarte manen, benen en zwarte oorrandjes bij een bruin paard. Bij bruine paarden kan het Agouti in verschillende sterkten voorkomen, bij een heel donkerbruin paard is het zwart dan bijna niet te zien. Agouti is een dominant gen. Dat betekent als het gen aanwezig is, het altijd toont. Het is niet verborgen. Het heeft alleen effect op zwart pigment dus je ziet het bijvoorbeeld niet op een vos. Dat betekent niet dat het niet aanwezig kan zijn.

Een schimmel is geen wit paard

Een ander bekend gen is het schimmel gen. Schimmel is geen vachtkleur, maar net als Agouti heeft het een effect op de basiskleur. Het paard wordt altijd in zijn echte basiskleur geboren en gaat later schimmelen. In het Engels spreek je ook over greying en dat is ook precies wat het is. Net als bij ons bij het ouder worden verliest de vacht van je paard pigment, hij wordt grijs.

Ook het schimmelgen toont altijd. Een paard met het schimmelgen gaat uiteindelijk altijd schimmelen. Het is dominant en kan daarmee niet verborgen aanwezig zijn. Maar ookal heb je 2 schimmelouders, dan nog kan er een gekleurd veulen zonder schimmelgen uitkomen. Die kans is nog altijd ruim 25% op een non-grey als allebei de ouders maar 1 schimmelgen hebben.

Een schimmel is dus geen wit paard. Er worden wel witte paarden geboren, maar dat zijn paarden die eigenlijk 1 grote witte vlek zijn. Dat heeft niks te maken met schimmel, maar meer met bontpatronen.

Bestaan er Albino paarden?

Albino paarden met rode ogen bestaan niet. Ze noemen de ‘witte’ paarden met een roze huid en blauwe ogen de Albino’s van de paarden wereld. Dit wordt veroorzaakt door het dubbel aanwezig zijn van het Crème-gen.

1 Crème-gen zorgt voor een enkele verdunning, 2 crème-genen zorgen voor een dubbele verdunning. Bij 2-creme-genen heeft het paard ook blauwe ogen.

  • 1x Creme + bruin basis  geeft valk
  • 1x Creme + vos basis geeft Palomino
  • 1x Creme + zwart basis geeft Smokey Black
  • Geven beide ouders het crème-gen door:
  • 2x Creme + bruin basis geeft Perlino
  • 2x Creme + vos basis geeft Cremello
  • 2x Creme + zwart basis geeft Smokey Cream

In de praktijk is de basiskleur van een dubbel crème vaak moeilijk te zien. Sommige Perlino’s zijn wat rossiger/donkerder in tint in de manen, staart en benen. Nog moeilijker is te zien of een dubbel Crème een schimmel is, schimmel draagt. Pas daar mee op als je je droomvalk of palomino wilt fokken. Je kunt het alleen achterhalen door te testen of door te kijken of hij of zij bij een gekleurde hengst of merrie een schimmelnakomeling heeft gegeven.

Fok je met een Valk, Palomino of Smokey Black met een bruine, zwarte of vos, dan heb je 50% kans dat het crème-gen wordt doorgegeven, dus 50% kans op een enkele verdunning. Crème is altijd zichtbaar.

Wildkleuren komen uit het wild

Een ander prachtige tekening op een basiskleur is Dun. Het dun-gen heeft als belangrijkste kenmerk de wildstrepen op het paard. Het wordt ook wel wildkleur genoemd omdat het vaak voorkomt bij de rassen die dichtbij de natuur staan, zoals de Koniks, IJslanders, Sorraias en Fjorden.

De kleuren hebben namen. Grullo is een zwart paard met het Dun gen. Een bruin paard met dun wordt een Classic Dun genoemd en een Vos met Dun een Red Dun. Een Valk met dun is weer een Dunskin en een Palomino met Dun een Dunalino. Een Smokey Black met Dun is een Smokey Grullo. Belangrijkste en meest herkenbare kenmerken zijn de aalstreep die helemaal doorloopt van nek tot in de staart en de zebra strepen op de onderbenen. Verder hebben ze vaak nog een donker masker of webbing op het hoofd en een wildstreep op de schouder.

Sommige paarden lijken het dun-gen te hebben, maar dat wordt Countershading genoemd, er bestaat een soort nep-dun. Dan heeft het paard wel een aalstreep, maar die loopt niet ver genoeg door en mist de andere kenmerken.

Bij een Dunalino is het soms moeilijk te bepalen omdat de wild aftekeningen slecht te zien zijn, dan moet je echt testen. Dun is ook dominant. Als ze het gen hebben, zie je de aftekeningen.

Het prachtige Champagne en Pearl

Een ander prachtig gen is het Champagne gen. Champagne verdund een bruin paard tot wat donkerdere gouden kleur (Amber Champagne). Zwart wordt verdund tot een Taupe-achtige kleur (Classic Champagne). Een Voskleur tot een licht-goudenkleur (Gold Champagne). Een paard met het champagne-gen heeft een roze huid en spikkels, waarmee je hem of haar van een gewone Palomino kan onderscheiden. Ze worden geboren met blauwe ogen die later naar Amber verkleuren. Ook het Champagne gen is dominant, dus toont altijd.

Het Pearl-gen geeft een beetje hetzelfde effect, maar het pearl-gen is alleen te zien als het paard er 2 van heeft. Net als bij het Vos-gen is het Pearl-gen recessief en toont alleen als er 2 aanwezig zijn.

Wil je zelf eens kijken wat het resultaat bij je eigen paard zou kunnen zijn als je gaat fokken? Een hele leuke kleurencalculator vind je op deze website: Kleur berekenen van je veulen. Je kunt daar de vachtkleuren van de hengst en merrie invullen en zo de kans op de kleuren van de nakomelingen van je paard laten berekenen.

We zullen het artikel later uitbreiden met nog meer kleurvariaties!

VORIGE
Waar je op moet letten bij het kopen van een paard